Kody GTU to oznaczenia stosowane w ewidencji sprzedaży JPK_V7. Określają wybrane grupy towarów i usług, które ze względu na swój charakter muszą zostać dodatkowo oznaczone w pliku JPK.
Wbrew częstemu przekonaniu kodów GTU nie wpisuje się na fakturze. Są one informacją przekazywaną przez podatnika w JPK_V7. Na jednej fakturze może wystąpić kilka oznaczeń GTU.
Pełna lista kodów GTU
Obecnie stosuje się 13 oznaczeń — od GTU_01 do GTU_13.
| Kod | Czego dotyczy? |
|---|---|
| GTU_01 | Napoje alkoholowe o zawartości alkoholu powyżej 1,2%, piwo oraz określone napoje będące mieszaniną piwa i napojów bezalkoholowych o zawartości alkoholu powyżej 0,5%. |
| GTU_02 | Towary określone w art. 103 ust. 5aa ustawy o VAT, m.in. określone paliwa i wyroby energetyczne. |
| GTU_03 | Określone oleje opałowe, oleje smarowe i pozostałe oleje oraz preparaty smarowe. |
| GTU_04 | Wyroby tytoniowe, susz tytoniowy, płyn do papierosów elektronicznych oraz wyroby nowatorskie. |
| GTU_05 | Określone rodzaje odpadów, wskazane w poz. 79–91 załącznika nr 15 do ustawy o VAT. |
| GTU_06 | Określone urządzenia elektroniczne, ich części i materiały oraz folia stretch wskazana w przepisach. |
| GTU_07 | Pojazdy i części do pojazdów objęte kodami CN 8701–8708. |
| GTU_08 | Określone metale szlachetne i nieszlachetne. |
| GTU_09 | Określone produkty lecznicze, środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyroby medyczne. |
| GTU_10 | Budynki, budowle i grunty, a także ich części i udziały w prawie własności. |
| GTU_11 | Usługi związane z przenoszeniem uprawnień do emisji gazów cieplarnianych. |
| GTU_12 | Wybrane usługi niematerialne, m.in. doradcze, księgowe, prawne, zarządcze, marketingowe, reklamowe, badawcze i edukacyjne. |
| GTU_13 | Usługi transportowe i gospodarki magazynowej — w zakresie wskazanym w PKWiU. |
Pełny zakres poszczególnych grup wynika z przepisów dotyczących JPK_V7. Szczególnie w przypadku GTU_02, GTU_03, GTU_05, GTU_06, GTU_08, GTU_09 i GTU_12 nie wystarczy kierować się samą nazwą towaru lub usługi — znaczenie mają również kody CN albo PKWiU i szczegółowe wyłączenia.
Najczęstsze błędy przy stosowaniu GTU
1. Wpisywanie GTU na fakturze
To jedno z najczęstszych nieporozumień.
GTU nie jest obowiązkowym elementem faktury. Oznaczenia GTU przekazuje się w ewidencji JPK_V7.
2. Oznaczanie każdej sprzedaży
Nie każda faktura musi mieć kod GTU.
Oznaczenie stosuje się tylko wtedy, gdy przedmiot sprzedaży rzeczywiście znajduje się w jednej z 13 grup. Sam fakt prowadzenia działalności w określonej branży nie oznacza automatycznie, że każda wystawiana faktura wymaga GTU.
3. Stosowanie GTU do zakupów
GTU dotyczą oznaczeń sprzedaży, a nie zwykłych faktur zakupowych.
Nie oznacza się nimi np. zakupów dokonywanych przez przedsiębiorcę tylko dlatego, że kupiony towar należy do jednej z grup GTU. Ministerstwo Finansów wskazuje również, że oznaczenia GTU nie stosuje się do niektórych transakcji, które po stronie nabywcy są ujmowane w części sprzedażowej JPK, takich jak WNT czy import usług.
4. Kierowanie się wyłącznie nazwą towaru
To szczególnie częsty problem przy GTU_06, GTU_08 czy GTU_12.
Przykładowo samo stwierdzenie, że coś jest „urządzeniem elektronicznym”, nie wystarcza do zastosowania GTU_06. Trzeba sprawdzić, czy konkretny produkt mieści się w zakresie wskazanym w przepisach.
Podobnie w przypadku usług — nie każda usługa doradcza czy informatyczna automatycznie oznacza GTU_12.
5. Pomijanie kilku kodów na jednej fakturze
Jedna faktura może zawierać towary lub usługi należące do różnych grup GTU.
Przykładowo, jeżeli na jednej fakturze znajdują się towary kwalifikujące się do GTU_01 i GTU_04, w JPK należy wskazać oba oznaczenia. Nie trzeba dzielić faktury na kilka wpisów tylko dlatego, że występuje więcej niż jeden kod GTU.
6. Automatyczne oznaczanie korekt
Przy fakturach korygujących trzeba sprawdzić, czego dotyczy korekta.
Jeżeli korekta dotyczy towaru lub usługi objętych GTU, oznaczenie GTU powinno zostać zastosowane. Jeżeli korekta dotyczy wyłącznie elementu, który nie podlega GTU, nie należy dodawać oznaczenia tylko dlatego, że faktura pierwotna je posiadała.
7. Zapominanie o fakturach zaliczkowych
Faktury zaliczkowe również mogą podlegać oznaczeniom GTU. Nie należy więc zakładać, że GTU dotyczą wyłącznie faktur dokumentujących końcową sprzedaż.
8. Oznaczanie sprzedaży z kasy fiskalnej
GTU nie stosuje się do zbiorczych zapisów sprzedaży z kasy fiskalnej oznaczanych w JPK symbolem RO.
Jak prawidłowo ustalić kod GTU?
Najbezpieczniej przejść przez trzy proste kroki:
1. Ustal, co dokładnie sprzedajesz.
Nie wystarczy ogólna nazwa handlowa. W przypadku niektórych grup potrzebny będzie kod CN albo właściwe grupowanie PKWiU.
2. Sprawdź, czy sprzedaż znajduje się w jednej z grup GTU_01–GTU_13.
Zwróć uwagę również na wyłączenia i określenia takie jak „wyłącznie” czy „ex”.
3. Zapisz odpowiednie oznaczenie w ewidencji JPK_V7.
Jeżeli faktura obejmuje kilka grup GTU, należy wskazać wszystkie właściwe oznaczenia.
W JPK oznaczenie GTU jest przypisywane do całego dokumentu — w odpowiednim polu wskazuje się wartość „1”. Nie podaje się osobno wartości sprzedaży ani podatku dla danego kodu GTU.
Czy trzeba znać wszystkie kody GTU?
Nie każdy przedsiębiorca będzie miał do czynienia ze wszystkimi 13 grupami. W praktyce najważniejsze jest prawidłowe rozpoznanie tych oznaczeń, które mogą dotyczyć konkretnej działalności.
Warto jednak znać pełną listę, ponieważ błędne pominięcie albo dodanie GTU może spowodować konieczność skorygowania ewidencji JPK_V7.
Podsumowanie
GTU nie są dodatkowymi stawkami VAT ani kodami, które trzeba umieszczać na fakturach. Są to oznaczenia stosowane w ewidencji JPK_V7 dla określonych grup towarów i usług.
Najważniejsze zasady są proste:
- jest 13 kodów GTU — od GTU_01 do GTU_13,
- GTU dotyczą przede wszystkim ewidencji sprzedaży,
- nie trzeba wpisywać GTU na fakturze,
- na jednej fakturze może wystąpić kilka kodów,
- nie należy oznaczać GTU „na wszelki wypadek”,
- w wielu przypadkach konieczne jest sprawdzenie kodu CN lub PKWiU,
- szczególną uwagę trzeba zwrócić na wyłączenia i korekty.
W razie wątpliwości nie warto zgadywać — prawidłowe oznaczenie zależy od rzeczywistego przedmiotu transakcji i szczegółowego zakresu danej grupy GTU.